ΙΣΤΟΡΙΑ - ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

 

ΤΟ ΠΗΛΙΟ ΣΤΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ  
Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΗΛΙΟΡΕΙΤΗΣ

ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ ΧΕΙΡΩΝΑΣ

Δεν είναι µόνο σήµερα ποὺ γίνεται λόγος για το καταπράσινο Πήλιο καὶ τὶς ὀμορφιές του. Απὸ τὰ πανάρχαια, τὰ μυθικὰ ακόμη Χρόνια το Πήλιο ήτανε ξακουστό. Ας ρίξουµε λοιπόν, αν θέλετε, μια µατιὰ στους χαριτωµένους αρχαίους μύθους, ποὺ σχετίζονται με τὸ ωραίο αυτὸ Θεσσαλικὸ βουνό, τὸ στολίδι του τόπου µας, που πρέπει νὰ γίνει και το στολίδι του Ελληνικού Τουρισμού.
Εκεί, µὲσα στὶς καταπράσινες ρεμματιὲς του βαθύσκιου βουνού, κάτω ἀπό την δροσερὴ σκιὰ τῶν προαιώνιων πλατανιών καὶ αγριοκαστανιών είχε την κατοικία του στα αρχαία - μυθικά χρόνια, ο Κένταυρος Χείρων, που ήτανε γιὸς του Κρόνου και της Φιλύρας και συνεπώς αδελφὸς του Δία του Βασιλιά των Θεών.Ο Χείρωνας αυτὸς ήταν ο αγαθὸς Δαίμων του Πηλίου καὶ φημισμένος σοφός. Ήταν «ο Δικαιότατος των Κενταύρων» όπως τὸν αποκαλούσαν οἱ Αρχαίοι. Και ήταν ακόμη περίφημος γιατρός, ἐπιτήδειος χειρουργός, ὅπως μαρτυρεί και το όνομά του (Χείρων θα πεί χειρουργὸς) ποὺ θεράπευε τὶς πληγὲς και καταπράυνε τους πόνους, επιθέτοντας ήπια φάρμακα, που ήξερε και τα έφτιαχνε απὸ τα βότανα του Πηλίου. Το Πήλιο και σήµερα ἀκόμα εἶναι γεμάτο απὸ θεραπευτικἁ βότανα. Στὴν Τσαγκαράδα π.χ. και σε άλλα χωριά της Ανατολικής πλευράς του Πηλίου υπάρχουν πικροκαστανιές, ποὺ ο καρπός τους θεωρείται απὸ τους ντόπιους θουματουργὸ φάρμακο γιὰ τοὺς ρευματισμοὺς και τὰ βρογχικά.

Επίσης πολλὰ άλλα βότανα με θεραπευτικὲς ιδιότητες φυτρώνουν στο Πήλιο, όπως ρίγανη-Μέντα-Βαλεριάνα - Μέλεγο καὶ τὸ ἄνθος τῆς φιλύρας συχνά, πού οἱ ἀρχαίοι το χρησιµοποιούσαν καθὼς και σήµερα στὴν Ιατρική. Η Φιλύρα ἤταν Νύμφη του Πηλίου στα μυθικἀ χρόνια. Ο δὲ Απολλόδωρος ἀποκαλεί τὸ Πήλιο «φαρµακωδέστατον», ἐξ αἰτίας τῶν πολλών φαρμακευτικών φυτών, πού φύτρωναν στὸ βουνό.

Αλλά ας γυρίσουμε πάλι στους μύθους µας. Ο «δικαιότατος» λοιπὸν Κένταυρος Χείρων εἶναι ὅ ἁρχαιότερος Πηλιορίτης που αναφέρεται ἀπὸ τὴ Μυθολογική Ιστορία (αν επιτρέπεται η έκφραση). Οι ἀρχαίοι απέδιδαν στον 'Ἡσίοδο ἕνα ποίηµα, ποὺ το ονόμαζαν «Χείρωνος ὑποθῆκαι» (Το έργο που τιτλοφορείται  Χείρωνος Υποθήκαι, από το οποίο περισώθηκαν λιγότεροι από τρεις στίχοι, φαίνεται να ήταν γενικά αποδεκτό ως προς την γνησιότητά του), ὅπου περιλαμβάνονταν διδάγµατα του σοφού Κένταυρου περὶ ἀρετῆς καὶ σοφίας.

Ὅταν γεννήθηκε ὁ Ασκληπιός, ὁ πρώτος γιατρὸς τοῦ κόσμου, γιὸς του θεού του φωτὸς Απόλλωνος και της Θεσσαλικής Νύμφης Κορωνίδας, ο πατέρας του τον πήρε και τον έφερε στο Πήλιο και τον παρέδωσε, να τον αναθρέψει, στον σοφὸ Κένταυρο Χείρωνα.

Τόσο καλά φρόντισε νἁ του µάθει την χρήση των φαρμακευτικών φυτών του Πηλίου ο Χείρωνας, ώστε ο Ασκληπιὸς «γενόμενος χειρουργικὸς καὶ τὴν τέχνην ἀσκήσας ἐπὶ πολὺ οὔ µόνον ἐκωλνε τινὰς ἀποθανεῖν, ἀλλ᾽ ἀνήγειρε καὶ τούς ἀποθανόντας» μας βεβαιώνει ο Απολλόδωρος.

Σὰν είδε όμως ο Άδης τα καμώματα αυτὰ του Ασκληπιού και πὼς δεν άφηνε τους Πηλιορείτες να πεθάνουν έγινε έξω φρενών απὸ το θυμό του. Πήγε τότε καὶ έκανε τὰ παράπονά του στον ἀδελφό του τον Δία. Τι θα γινόταν λοιπὸν ὁ ο Αδης δίχως πεθαµένους; Γέλασε τότε ὁ «πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε» «Καὶ δὲν τὸν ἀφήνεις καὔμένε τὸν ᾿Ασκληπιὸ νὰ τοὺς κάνη ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ἀθάνατους; Νὰ ζοῦνε αἷώνια την μίζερη αὐτὴ ζωή τους, δίχως ἐλπίδα νὰ πεθάνουν ποτὲ; Θά ἦταν ἡ µεγαλύτερη τιμωρία τους...»Έτσι φαίνεται πὼς ἀπήντησε ο Ζεὺς και χαίδεψε την θεική του γενειάδα. Τότε γυρίζει ὁ Άδης καὶ του κάνει «Καὶ τὸ σκέφτηκες λοιπόν, Δία Βασιλιά, τι θὰ μποροῦσαν νὰ μας σκαρώσουν οι άνθρωποι αθάνατοι; Εδώ θνητοὶ είναι και κοντεύει να μας τινάξουν στὸν ἀέρα όχι να ἦταν καὶ ἀθάνατοι», είπε ο Άδης και τρόµαξε ο Μέγας Ζεύς.  Όταν μάλιστα ο Ασκληπίος έφερε πίσω στη ζωή τον Καπανέα και τον Λυκούργο (σκοτώθηκαν στη διάρκεια του πολέμου των Επτά επί των Θηβών) και τον Ιππόλυτο, το γιο του Θησέα,) ανήσυχος πλέον ο Δίας για την εξουσία του πάνω στη ζωή και τον θάνατο, 'Αρπάζει τοὺς κεραυνοὺς καὶ τοὺς πετάει πάνω στὸν ᾿Ασκληπιὸ καὶ τὸν σκοτώνει.  Καὶ ἀπὸ τότε ἴσως οι ἀπόγονοι του Ασκληπιού - οἱ σηµερινοὶ Ασκληπιάδες - δὲν τολμοῦν να ανεγείρουν τους αποθανόντας, καὶ «κωλύουν τινὰς ἀποθανεῖν». Φοβοῦνται φαίνεται μην τύχει καὶ θυμώσει μαζί τους ὁ 'Αδης.

Ο Χείρων κατέχει μια εγγενή γνώση του φυσικού κόσμου, που συμβολίζεται εξωτερικά με την κτηνώδη φύση του αλόγου. Ο δίμορφος Χείρων τον περιγράφει ο Απολλόδωρος, μια αναφορά που εκ πρώτης όψεως φαίνεται περιττή. Άλλωστε, κάθε κένταυρος κατείχε μια διπλή ανθρώπινη και ζωική μορφή. Εντούτοις, όλοι οι άλλοι κένταυροι λειτουργούν μόνο σε έναν κόσμο, αυτόν της αγριότητας και των ενστίκτων. Ο Χείρων μόνος του γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ της φύσης και του πολιτισμού, λειτουργώντας ως αγωγός διαβίβασης εκείνων των ιδιοτήτων του φυσικού κόσμου που πιθανώς θα ωφελήσουν τον πολιτισμό με τις διδασκαλίες του. Η εγγενής γνώση του για τη μαγεία του φυσικού κόσμου μεταφέρθηκε στους διάσημους ήρωες-θεραπευτές μαθητές του, και μέσω αυτών, στον υπόλοιπο κόσμο.

Το τέλος του πάνσοφου αυτού και ενάρετου Κένταυρου ήταν τραγικό. Κατά το μύθο, όταν οι Λαπίθες, με τη βοήθεια του Θησέα, έδιωξαν τους Κένταυρους από το Πήλιο, ο Χείρωνας έφτασε στον Μαλέα, όπου και εγκαταστάθηκε.

Όταν αργότερα ο ημίθεος Ηρακλής καταδίωξε τους Κένταυρους της Φολόης, αυτοί ζήτησαν προστασία στη σπηλιά του Χείρωνα. Κατά τη φοβερή συμπλοκή, ένα από τα φαρμακερά βέλη του Ηρακλή διαπέρασε το μπράτσο του Κένταυρου Έλατου και καρφώθηκε στο γόνατο του Χείρωνα. Η πληγή ήταν βαθιά και αιμορραγούσε. Ο πόνος ήταν αβάστακτος. Μάταια προσπάθησε ο αγαθός Κένταυρος με βότανα να θεραπεύσει την πληγή, για να γλυκάνει ο πόνος. Ούτε οι προσπάθειες του Ηρακλή, ούτε τα πικρά δάκρυα του νεαρού μαθητή του Αχιλλέα, στάθηκαν ικανά να ημερώσουν τον πόνο που έσκιζε τα σωθικά του Χείρωνα και κατακτούσε τη σκέψη του.

Η αθανασία που του χάρισε ο πατέρας του, ο Κρόνος, του ήταν πια ανώφελη. Η υπόσχεση μιας ζωής απέθαντης, μ’ ένα σώμα νικημένο από την αρρώστια και κατακτημένο από τους πόνους, τον τρόμαζε. Ζήτησε τότε από τους θεούς τον οίκτο τους. Προτίμησε να ανταλλάξει την αθανασία του μ’ ένα λυτρωτικό θάνατο και οι θεοί εισάκουσαν την παράκλησή του και η αθανασία του Χείρωνα μεταβιβάστηκε στον Προμηθέα, ο οποίος πήρε τη θέση του τραγικού Κένταυρου στον Όλυμπο. Μετά το θάνατο του Χείρωνα, ο Δίας τον τοποθέτησε στον Ουρανό, μεταμορφώνοντάς τον στον αστερισμό του Τοξότη.